Kościół - Parafia Góra Puławska

Parafia Rzymskokatolicka Św. Wojciecha w Górze Puławskiej
Przejdź do treści

Pierwszy  kościół usytuowany na kępie nad Wisłą (w miejscu, gdzie według tradycji  odpoczywał św. Wojciech po drodze na misję do Prus) powstał w 1020,  najpóźniej w 2. połowie XII wieku. Pierwsze udokumentowane wzmianki o  kościele (wówczas w miejscowości Jaroszyn) pochodzą z 1325 - 1327 roku.  Po zniszczeniu został on odbudowany w 1687 nieco dalej od Wisły. Zniosła  go powódź w 1738 roku. Kolejny drewniany kościół, na obecnym miejscu  (zwanym pierwotnie Górą Jaroszyńską), wybudowano w 1741 roku.

Obecny  został wzniesiony w 1781 z fundacji Augusta Aleksandra Czartoryskiego,  wojewody ruskiego, według projektu nieznanego architekta. Zniszczony w  75-80 % podczas II wojny światowej (1944), odbudowany w latach 1945 -  1948 (być może zmodyfikowano wtedy lekko dachy dzwonnicy i kościoła).
Jest  on murowany, barokowo-klasycystyczny, zwrócony prezbiterium na zachód.  Jednonawowy, na planie krzyża - do kwadratowego przęsła środkowego  przylega jednoprzęsłowa nawa i analogiczne prezbiterium (zamknięte  wewnątrz półkoliście) oraz krótkie ramiona transeptu o zaokrąglonych  wewnątrz narożach. Przedłużenie prezbiterium stanowi prostokątna,  parterowa przybudówka mieszcząca zakrystię i w poddaszu skarbczyk.  Kościół jest otoczony murem z dwiema klasycystycznymi bramkami od  wschodu i zachodu oraz dzwonnicą w narożu południowo-zachodnim.
Na  zewnątrz naroża budynku są opilastrowane. Jednokondygnacyjne elewacje  wschodnia i zachodnia ujęte są w pary pilastrów dźwigających belkowanie i  zwieńczone trójkątnymi szczytami. Szczyt wschodni (w fasadzie) jest  wsparty na wolutowych spływach.
Wewnątrz  ściany rozczłonkowane są zdwojonymi pilastrami toskańskimi dźwigającymi  wydatne belkowanie. Nawa i prezbiterium mają sklepienie kolebkowe z  lunetami, na gurtach. Sklepienie w krzyżu transeptu jest żaglaste, w  jego ramionach kolebkowe. Zakrystia i skarbczyk sklepione są  kolebkowo-krzyżowo. W zachodniej, zaokrąglonej części nawy znajduje się  klasycystyczny chór muzyczny, z kruchtą w przyziemiu. Do kruchty  prowadzą trzy wejścia z nawy. Środkowe, większe, z herbem Pogoń  Czartoryskich, ujęte jest w lizeny dźwigające trójkątny szczyt. Nad  bocznymi znajdują się płyciny z dekoracją stiukową o motywach  muzycznych.
Ołtarz  główny i dwa boczne, powiązane z architekturą kościoła, są murowane,  klasycystyczne, ujęte w kolumny. W głównym umieszczony jest obraz  Ukrzyżowania z Matką Boską i św. Janem oraz klęczącymi postaciami  fundatorów, z nieczytelnym herbem, literami WN MS i datą 1660 (w 1951  został on przeniesiony z Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu). W  ołtarzach bocznych znajdują się obrazy św. św. Stanisława i Wojciecha  biskupów, z końca XVIII wieku (również z Sandomierza). Z zakrystii do  skarbczyka prowadzą żelazne drzwi, okute w skośną kratę z monogramem  Czartoryskich i datą 1776. Organy są nowe, chrzcielnica z 1913 roku.
W  zewnętrzną, zachodnią ścianę zakrystii wmurowany jest klasycystyczny  nagrobek Piotra Kluczewskiego (zm. 1825). W kościele znajdują się także  epitafia, między innymi Elżbiety Czartoryskiej (zm. 1835) oraz Alfreda  Lipskiego, właściciela dóbr Klikawa (zm. 1881).
Do  zabytkowego wyposażenia należy rokokowa rzeźba Chrystusa  Zmartwychwstałego (koniec XVIII wieku), monstrancja w stylu regencji  (około 1730), dwa kielichy barokowe, puszka późnobarokowa, haftowane  ornat i kapa z XVIII wieku, cztery ornaty z tkanin (XVIII wiek), kapa  barokowa.
Dzwonnica  pochodzi z końca XVIII wieku. Jest murowana, kwadratowa,  dwukondygnacyjna, nakryta dachem namiotowym. Na piętrze elewacje  przeprute są dużymi, arkadowymi otworami dzwonowymi.

Copyright © 2020 Parafia Św. Wojciecha w Górze Puławskiej
 Statystyki
Wróć do spisu treści